Thủ tục ly hôn gồm những giấy tờ gì ? Nộp ở đâu ? là các thắc mắc thường thấy trong vấn đề ly hôn.
Ly hôn là một quyết định nặng nề và không hề dễ dàng trong mối quan hệ hôn nhân. Dù vậy, hiện thực cho thấy tình trạng này không hiếm gặp. Trước khi đưa ra quyết định cuối cùng, việc hiểu rõ các vấn đề pháp lý liên quan đến thủ tục ly hôn là điều vô cùng quan trọng mà mọi cặp đôi nên tìm hiểu kỹ lưỡng.
Đối tượng nào có quyền yêu cầu ly hôn ?
Theo Luật Hôn nhân và Gia đình, việc chấm dứt mối quan hệ vợ chồng thông qua án pháp luật của Tòa án được xem là ly hôn. Do đó, để tiến hành ly hôn, việc xác định người có thẩm quyền yêu cầu ly hôn là điều cần thiết.
Theo Điều 51 của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, các đối tượng có quyền yêu cầu giải quyết ly hôn bao gồm:
- Vợ, chồng hoặc cả hai bên có thể yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn.
- Cha, mẹ, hoặc người thân thích khác cũng có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn trong trường hợp một trong hai bên vợ chồng bị bệnh tâm thần hoặc mắc các bệnh khác khiến họ không thể kiểm soát hành vi của mình, đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình từ phía vợ hoặc chồng, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe và tinh thần của họ.
Cần lưu ý rằng, chồng không được phép yêu cầu ly hôn khi vợ đang mang thai, đang sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Tuy nhiên, nếu vợ đang trong tình trạng này, người vợ có thể yêu cầu Tòa án cho phép ly hôn.
Vậy, người có thẩm quyền yêu cầu ly hôn có thể là chồng, vợ hoặc một bên thứ ba theo quy định trên.
Các điều kiện để được ly hôn
Hiện nay, việc ly hôn có hai hình thức chính: ly hôn thuận tình và ly hôn một bên gửi yêu cầu đơn phương. Điều này đồng nghĩa với việc mỗi hình thức đều có những điều kiện riêng cần phải đáp ứng. Dưới đây là điều kiện cụ thể cho mỗi loại:
Điều kiện cho ly hôn thuận tình
- Cả hai bên phải tự nguyện chấp nhận ly hôn.
- Hai bên đã thỏa thuận về việc chia tài sản, quyền nuôi con, và các nghĩa vụ cấp dưỡng khác.
Điều kiện cho ly hôn một bên gửi yêu cầu đơn phương
- Vợ hoặc chồng có hành vi bạo lực gia đình.
- Một bên vi phạm nghiêm trọng các quyền và nghĩa vụ, đẩy hôn nhân vào tình trạng nghiêm trọng, không thể tiếp tục sống chung.
- Một bên bị Tòa án tuyên bố mất tích.
- Một bên bị bệnh tâm thần hoặc bệnh khác đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình từ bên còn lại gây ra.
Thủ tục ly hôn gồm những giấy tờ gì ?
Các loại giấy tờ sử dụng trong trường hợp ly hôn, cho dù là đơn phương hay thuận tình, thực tế không có sự khác biệt lớn. Các giấy tờ cần có bao gồm:
- Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn (bản chính).
- Chứng minh nhân dân của vợ và chồng (bản sao có chứng thực).
- Giấy khai sinh của các con (nếu có con chung, bản sao có chứng thực).
- Sổ hộ khẩu gia đình (bản sao có chứng thực).
- Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu đối với tài sản chung (nếu có tài sản chung, bản sao có chứng thực).
Nếu không giữ lại được Giấy chứng nhận kết hôn, có thể liên hệ với cơ quan hộ tịch nơi đã đăng ký kết hôn để xin cấp bản sao.
Trong trường hợp không có Chứng minh nhân dân của vợ/chồng, theo hướng dẫn của Tòa án, có thể sử dụng giấy tờ tùy thân khác thay thế.
Điểm khác biệt duy nhất giữa hai hình thức ly hôn này nằm ở nội dung của đơn ly hôn:
- Nếu là ly hôn đơn phương, sẽ sử dụng Mẫu đơn xin ly hôn đơn phương, được ban hành kèm theo Nghị quyết số 01/2017/NQ-HĐTP.
- Trong trường hợp ly hôn thuận tình, sẽ sử dụng Mẫu đơn xin ly hôn thuận tình.
Ly hôn nộp đơn ở đâu ?
Theo quy định của Điều 35 trong Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Tòa án nhân dân cấp huyện được giao thẩm quyền giải quyết thủ tục ly hôn ở cấp sơ thẩm.
Đối với trường hợp ly hôn thuận tình
- Khi hai vợ chồng đồng ý ly hôn thuận tình, họ có thể chọn Tòa án nơi cư trú của một trong hai bên để tiến hành thủ tục.
- Trong khoảng thời gian 03 ngày làm việc, tính từ ngày nhận đơn yêu cầu và tài liệu liên quan, Chánh án Tòa án sẽ giao cho một Thẩm phán để giải quyết.
Đối với trường hợp ly hôn đơn phương
Theo Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Tòa án nơi bị đơn cư trú và làm việc có thẩm quyền giải quyết những tranh chấp liên quan đến hôn nhân và gia đình theo thủ tục sơ thẩm. Vì vậy, trong trường hợp ly hôn đơn phương, Tòa án có thẩm quyền giải quyết sẽ là nơi bị đơn cư trú và làm việc.
Lưu ý: Theo quy định của khoản 4 trong Điều 85 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, vợ và chồng không có quyền ủy quyền cho người khác tham gia tố tụng, mà chỉ có thể gửi đơn, nộp án phí… Thay vào đó, nếu không thể tham gia tố tụng, họ có thể gửi đơn đề nghị xét xử vắng mặt đến Tòa.
Đơn ly hôn mua ở đâu hay xin ở đâu ?
Hiện nay, trong trường hợp ly hôn đơn phương, vợ và chồng sử dụng mẫu đơn khởi kiện. Trong khi đó, đối với ly hôn thuận tình, họ sử dụng mẫu đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự, được ban hành kèm theo Nghị quyết 01/2017/NQ-HĐTP. Tuy nhiên, trong Nghị quyết này, Hội đồng Thẩm phán không yêu cầu việc sử dụng một hình thức cụ thể cho đơn ly hôn.
Vì vậy, nếu muốn ly hôn, vợ và chồng hoàn toàn có thể sử dụng đơn ly hôn viết tay, đánh máy, mua tại Tòa án hoặc tải xuống biểu mẫu trên internet.
Thời gian làm thủ tục ly hôn mất bao lâu ?
Theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự, thời gian giải quyết một vụ ly hôn thuận tình thường diễn ra trong khoảng 02 – 03 tháng, tính từ ngày Tòa án nhận đơn.
Trong trường hợp ly hôn đơn phương, thời gian giải quyết thường lâu hơn, có thể từ 04 – 06 tháng. Thực tế, do có thể xuất hiện những tranh chấp về quyền nuôi con và phân chia tài sản, thời gian giải quyết có thể kéo dài hơn nữa.
Quy trình thủ tục ly hôn
Ly hôn đơn phương
Trong trường hợp ly hôn đơn phương, quy trình sẽ bao gồm các bước sau:
Bước 1: Thụ lý đơn ly hôn (đơn khởi kiện). Vợ hoặc chồng, người muốn ly hôn đơn phương, cần chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, bao gồm giấy tờ, tài liệu và chứng cứ về hành vi bạo lực gia đình (nếu có), để nộp cho Tòa án có thẩm quyền (đã được đề cập trước đó).
Bước 2: Hòa giải. Sau khi nhận đơn ly hôn đơn phương, Tòa án sẽ xem xét có chấp nhận và thụ lý vụ án ly hôn hay không. Nếu thấy có cơ sở để xét đơn ly hôn đơn phương, Tòa án yêu cầu người nộp đơn trả phí tạm ứng và tiến hành hòa giải.
Nếu hòa giải thành công, Tòa án sẽ ra quyết định công nhận hòa giải. Trong trường hợp không đạt được thỏa thuận hòa giải, Tòa án sẽ đưa vụ án ra xét xử.
Bước 3: Mở phiên tòa sơ thẩm. Sau khi xét xử, Tòa án sẽ đưa ra bản án chấm dứt quan hệ hôn nhân giữa vợ và chồng.
Ly hôn thuận tình
Trong trường hợp ly hôn thuận tình, quy trình sẽ đi theo các bước sau:
Bước 1: Thụ lý đơn. Vợ và chồng chuẩn bị hồ sơ như đã nêu và nộp hồ sơ tới Tòa án có thẩm quyền.
Bước 2: Xem xét đơn yêu cầu và mở phiên họp công khai để giải quyết việc yêu cầu công nhận ly hôn thuận tình. Trong giai đoạn này, Tòa án sẽ xem xét đơn ly hôn thuận tình, đánh giá cơ sở để chấm dứt quan hệ hôn nhân và thông báo cho vợ chồng nộp lệ phí tạm ứng.
Sau khi vợ và chồng đã nộp lệ phí tạm ứng, Tòa án sẽ mở phiên họp công khai để giải quyết yêu cầu công nhận ly hôn thuận tình.
Bước 3: Ra quyết định công nhận ly hôn thuận tình. Nếu không có thỏa thuận sau quá trình hòa giải, Tòa án sẽ ra quyết định công nhận ly hôn. Trong trường hợp hòa giải thành công, Tòa án sẽ đình chỉ quá trình giải quyết dân sự.
Chia tài sản sau khi ly hôn như thế nào ?
Theo nguyên tắc, ly hôn là sự thỏa thuận giữa hai vợ chồng, và việc chia tài sản sau ly hôn cũng tuân theo nguyên tắc này. Nếu hai bên đồng ý, Tòa án sẽ công nhận thỏa thuận về tài sản của họ.
Tuy nhiên, trong trường hợp không thể đạt được thỏa thuận, Tòa án sẽ quyết định chia tài sản dựa trên các yếu tố sau:
- Tình hình gia đình và cá nhân của vợ và chồng.
- Đóng góp của mỗi bên vào việc xây dựng, duy trì và phát triển tài sản chung.
- Bảo vệ lợi ích hợp lý của mỗi bên trong việc làm việc, kinh doanh và nghề nghiệp để họ có điều kiện tiếp tục sinh sống và kiếm sống.
- Các lỗi của mỗi bên trong việc vi phạm các quyền và nghĩa vụ hôn nhân.
Quy định chi tiết về chia tài sản khi ly hôn có thể được tìm thấy tại Điều 59 của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014.
Tuy nhiên, thực tế, việc phân chia tài sản trước khi hai bên “đường ai nấy đi” không hề đơn giản. Đặc biệt là trong việc xác định tài sản chung và riêng của mỗi bên, cũng như đánh giá công sức đóng góp của họ vào tài sản chung.
Nếu bạn gặp khó khăn liên quan đến việc chia tài sản khi ly hôn, bạn có thể liên hệ với chuyên gia pháp lý của ACA Legal qua Fanpage của chúng tôi để nhận được sự hỗ trợ.
Trên đây là những thông tin về thủ tục ly hôn gồm những giấy tờ gì? Nộp ở đâu? Hy vọng đã cung cấp thêm thông tin hữu ích cho bạn đọc !
